Shkelja e markës: si ta njihni dhe çfarë mjetesh ligjore keni

Një markë e regjistruar vlen aq sa mund ta mbroni. Kur dikush shet produkte me emrin tuaj, përdor një logo që ngatërrohet me tuajën ose hap një biznes me emër shumë të ngjashëm, reputacioni juaj dëmtohet dhe klientët ngatërrohen. Ky artikull shpjegon në terma të përgjithshëm çfarë është shkelja dhe cilat mjete ekzistojnë; ai nuk zëvendëson këshillën ligjore për rastin tuaj.

Çfarë është shkelja e markës

Pronari i markës së regjistruar ka të drejtën ekskluzive ta përdorë atë dhe t'u ndalojë të tretëve përdorimin në tregti, pa pëlqimin e tij, të:

• një shenje identike për mallra ose shërbime identike;
• një shenje identike ose të ngjashme për mallra ose shërbime identike ose të ngjashme, kur ekziston rrezik ngatërrimi te publiku.

Për markat e mirënjohura mbrojtja është më e gjerë: ato mbrohen edhe përtej mallrave për të cilat njihen, kundër përdorimeve që përfitojnë padrejtësisht nga reputacioni i tyre. Nuk mund ta regjistroni "Rolex" për akullore, edhe pse Rolex bën orë.

Format më të zakonshme

• Falsifikimi: produkte që kopjojnë markën tuaj dhe shiten si origjinale.
• Imitimi: emra ose logo që nuk janë identike, por ngjajnë aq sa blerësi ngatërrohet.
• Përdorimi online: dyqane në internet ose profile në rrjetet sociale që përdorin markën tuaj pa leje.
• Aplikimi për një markë të ngjashme: dikush përpiqet të regjistrojë vetë një shenjë që ngatërrohet me tuajën.
• Regjistrimi pa leje nga një përfaqësues: një agjent ose partner që e regjistron markën tuaj në emrin e vet, pa leje.

Çfarë nuk është shkelje

Jo çdo përdorim i markës suaj nga të tjerët është i ndaluar. Sipas parimit të shterimit të së drejtës, pasi një produkt origjinal me markën tuaj vihet në treg nga ju ose me pëlqimin tuaj, nuk mund ta ndaloni rishitjen e atij ekzemplari: dyqanet e second-hand ose rishitësit mund të shesin produkte origjinale pa lejen tuaj. Po ashtu, një emër i ngjashëm për mallra krejt të palidhura zakonisht nuk krijon rrezik ngatërrimi – përveç rastit të markave të mirënjohura.

Hapat e parë kur vini re një shkelje

1. Dokumentoni: fotografi, pamje ekrani me data, fatura blerjeje, adresa të dyqaneve ose të faqeve të internetit.
2. Kontrolloni regjistrimin tuaj: a e mbulon marka juaj territorin – Shqipërinë, Kosovën – dhe mallrat ose shërbimet në fjalë?
3. Mos veproni me nxitim: akuzat publike pa baza mund t'ju kthehen kundër.
4. Flisni me përfaqësuesin tuaj për rrugën më të përshtatshme dhe mbajeni komunikimin brenda platformës.

Njoftimi me shkrim dhe zgjidhja pa gjykatë

Pasi keni dokumentuar shkeljen, një hap i zakonshëm është një njoftim me shkrim drejtuar palës tjetër, i përgatitur nga përfaqësuesi juaj, që i kërkon të ndalojë përdorimin. Ndonjëherë rasti zgjidhet në këtë fazë, pa shkuar në gjykatë – p.sh. kur pala tjetër nuk e dinte që marka është e regjistruar. Kur nuk zgjidhet, keni ende mjetet që shpjegojmë më poshtë, me provat që keni mbledhur.

Shkeljet online

Në internet shkeljet përhapen shpejt, por lënë edhe gjurmë. Ruani adresat e faqeve, pamje ekrani me datë dhe orë, emrat e profileve dhe të dhënat e porosive. Shumë platforma online kanë procedurat e tyre për raportimin e shkeljeve të markave; ato funksionojnë më mirë kur keni një markë të regjistruar për territorin dhe mallrat në fjalë.

Mjetet para zyrës së markave

• Kundërshtimi ndaj një aplikimi të ri, brenda 3 muajve nga publikimi.
• Pavlefshmëria: kërkesë për shpalljen e pavlefshme të një marke që nuk duhej regjistruar.
• Shfuqizimi: kërkesë ndaj një marke që nuk është përdorur realisht për 5 vjet pa arsye të justifikuar.
• Kthimi i markës që një përfaqësues e ka regjistruar pa leje.

Mjetet para gjykatës

Pronari mund t'i drejtohet gjykatës për të kërkuar ndalimin e shkeljes, dëmshpërblim dhe asgjësimin e mallrave që shkelin markën. Ligji i ri shqiptar i markave përafrohet edhe me Direktivën 2004/48/KE të BE-së për zbatimin e të drejtave të pronësisë intelektuale. Në Kosovë, zbatimi kërkohet sipas ligjit kosovar, përmes gjykatave të Kosovës.

Dogana: ndalimi i falsifikimeve në kufi

Si në Shqipëri, ashtu edhe në Kosovë, pronari i markës së regjistruar mund të kërkojë bashkëpunimin e doganave për të ndalur në kufi mallrat që shkelin markën. Nëse dikush importon këpucë me markën tuaj të falsifikuar, mund të kërkoni bllokimin doganor dhe asgjësimin e tyre. Në nivel ndërkombëtar, Marrëveshja TRIPS i kërkon çdo vendi anëtar të Organizatës Botërore të Tregtisë të ofrojë masa civile, penale dhe kufitare kundër shkeljeve.

Kur akuzoheni ju

Nëse merrni një njoftim se po shkelni markën e dikujt tjetër, mos e injoroni dhe mos reagoni me nxitim. Kontrolloni markën e palës tjetër në regjistër: statusin, klasat, datat dhe territorin. Ndonjëherë marka e tyre është e skaduar, mbulon mallra të tjera ose nuk vlen në vendin ku veproni ju. Flisni me përfaqësuesin tuaj para se të përgjigjeni.

Parandalimi kushton më pak

• Regjistrojeni markën në klasat e duhura dhe në çdo territor ku shisni.
• Përdoreni rregullisht dhe ruani prova të përdorimit.
• Rinovojeni në kohë.
• Monitoroni aplikimet dhe kompanitë e reja me emër të ngjashëm, që të veproni brenda afateve.

Shërbimet në trademark.al

Te «Shërbimet», grupi «Kundërshtim & Mbrojtje Ligjore» përfshin kundërshtimin, pavlefshmërinë, shfuqizimin, ankimin dhe rivendosjen në afat, ndërsa grupi «Të Drejta, Garanci & Ekzekutim» përfshin shërbimin «Shkelje / Enforcement» – veprim ndaj shkeljes ose kopjimit të markës në treg – dhe kthimin e një marke të regjistruar pa leje nga një përfaqësues. Çmimet i vendos TMA dhe i shihni para pagesës. Monitorimin e shpjegojmë te Monitorimi i markës, ndërsa vendime konkrete gjeni te Precedentët.